อากาศร้อนระอุจนแทบจะทนไม่ไหว เหงื่อไหลไม่หยุด รู้สึกเพลียและปวดหัว บางทีอยากจะอยู่แค่ในห้องแอร์ตลอดเวลา แต่ค่าไฟก็แพง และอยู่แอร์นานเกินไปก็ไม่ดีต่อสุขภาพ อยากรู้ว่ามีวิธีคลายร้อนแบบอื่นที่ได้ผลและประหยัดกว่าไหม วันนี้มาดูกันว่ามีเทคนิคอะไรบ้างที่ช่วยให้เราทนร้อนและรู้สึกเย็นสบายได้มากขึ้น
ทำไมร่างกายถึงรู้สึกร้อนมาก
ร่างกายมนุษย์มีกระบวนควบคุมอุณหภูมิอยู่ที่ประมาณ 37 องศาเซลเซียส เมื่ออากาศภายนอกร้อนเกินไป ร่างกายพยายามระบายความร้อนออกผ่านการขับเหงื่อ เหงื่อระเหยทำให้ผิวหนังเย็นลง แต่ถ้าอากาศร้อนและชื้นมาก เหงื่อระเหยได้ช้า ทำให้รู้สึกร้อนอบอ้าวและอึดอัด อาการแสดงของความร้อนเกินไปมีตั้งแต่เหงื่อออกมาก เพลีย วิงเวียนศีรษะ ปวดหัว คลื่นไส้ จนถึงอาการลมแดดที่อันตราย
ปัจจัยที่ทำให้รู้สึกร้อนมากขึ้นมีหลายอย่าง เช่น การขาดน้ำทำให้ร่างกายควบคุมอุณหภูมิได้แย่ลง สวมเสื้อผ้าหนาหรือสีเข้มดูดความร้อน อยู่ในที่ที่อากาศไม่ถ่ายเท ออกแดดนานโดยไม่มีร้มเงา และออกกำลังกายหนักในเวลากลางวัน ทุกอย่างเหล่านี้ทำให้อุณหภูมิร่างกายสูงขึ้นและรู้สึกร้อนมากกว่าปกติ
ดื่มน้ำให้เพียงพอและถูกวิธี
ดื่มน้ำเปล่ามากๆ อย่างน้อยวันละ 2-3 ลิตร หรือมากกว่านั้นถ้าเหงื่อออกมาก น้ำช่วยให้ร่างกายควบคุมอุณหภูมิได้ดี ผิวหนังชุ่มชื้นและเหงื่อออกได้ปกติ ดื่มบ่อยๆ ไม่ต้องรอให้กระหายน้ำ เพราะเมื่อรู้สึกกระหายแสดงว่าเริ่มขาดน้ำแล้ว พกขวดน้ำติดตัวไปทุกที่ จิบบ้างทุกครึ่งชั่วโมงหรือชั่วโมง ดื่มน้ำเย็นหรือน้ำแข็งช่วยให้รู้สึกเย็นสบายทันที แต่อย่าเย็นจนเกินไปอาจทำให้ท้องเสีย น้ำอุ่นเล็กน้อยดีกว่าเพราะร่างกายไม่ต้องใช้พลังงานปรับอุณหภูมิ
ดื่มน้ำผลไม้หรือน้ำมะพร้าว ช่วยเติมเกลือแร่และน้ำตาลที่สูญเสียไปกับเหงื่อ แตงโมสับปั่นเป็นน้ำก็ดี มีน้ำมากและช่วยให้เย็น หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนมากเกินไปอย่างกาแฟและชาเข้มข้น คาเฟอีนเป็นยาขับปัสสาวะทำให้สูญเสียน้ำเพิ่ม อย่าดื่มแอลกอฮอล์ในเวลากลางวันที่ร้อน ทำให้ขาดน้ำและรู้สึกร้อนมากขึ้น กินผลไม้ที่มีน้ำสูงเช่นแตงโม ส้ม องุ่น เพิ่มปริมาณน้ำในร่างกายได้อีกทาง
เลือกเสื้อผ้าที่เหมาะสม
สวมเสื้อผ้าผ้าบางและโปร่งสบาย ผ้าฝ้ายดูดซับเหงื่อดีและระบายอากาศได้ดี ผ้าลินินก็เป็นตัวเลือกที่ดี โปร่งเบาและเย็นสบาย เลือกเสื้อผ้าสีอ่อนเช่นสีขาวครีมฟ้าอ่อน สีอ่อนสะท้อนความร้อนจากแสงแดด ส่วนสีเข้มดูดความร้อนทำให้ร้อนกว่า เสื้อผ้าหลวมๆ ไม่รัดตัวให้อากาศไหลเวียนได้ดี ถ้ารัดตัวอากาศไม่ถ่ายเทเหงื่อไม่ระเหยทำให้ร้อนอบอ้าว
สวมหมวกหรือผ้าคลุมศีรษะป้องกันแดด ศีรษะถูกแดดโดยตรงทำให้ร้อนมากและอาจเป็นลมแดดได้ หมวกปีกกว้างช่วยบังแดดหน้าและคอด้วย ถ้าต้องอยู่กลางแดดนานสวมเสื้อแขนยาวผ้าบางๆ แทนที่จะเปลือยแขน ช่วยป้องกันแดดและไม่ร้อนมากขึ้นถ้าเลือกผ้าที่ถูก รองเท้าแตะหรือรองเท้าที่ระบายอากาศได้ดี เท้าเย็นสบายทำให้รู้สึกเย็นไปทั้งตัว ถ้าสวมรองเท้าหุ้มเท้าอบอ้าวจะรู้สึกร้อนกว่า
ปรับสภาพแวดล้อมในบ้านให้เย็น
ปิดม่านหรือติดฟิล์มกรองแสงที่หน้าต่างช่วงกลางวัน แสงแดดส่องเข้ามาทำให้บ้านร้อน ปิดกั้นแสงแดดจะช่วยลดอุณหภูมิภายในได้มาก เปิดหน้าต่างช่วงเช้าและเย็นให้อากาศเย็นเข้ามา ช่วงกลางวันปิดหน้าต่างเพื่อไม่ให้ลมร้อนเข้ามา ช่วงเย็นและกลางคืนอากาศเย็นลงเปิดหน้าต่างให้ลมพัดผ่าน ใช้พัดลมช่วยระบายอากาศ พัดลมตั้งพื้นหรือพัดลมโคมไฟช่วยให้ลมเย็นเวียนไปทั่วบ้าน ถ้ามีงบติดตั้งพัดลมเพลิงช่วยดูดอากาศร้อนออกจากบ้าน
วางถังน้ำหรือชามน้ำแข็งไว้หน้าพัดลม ลมพัดผ่านน้ำเย็นทำให้อากาศเย็นลงเล็กน้อย เป็นเทคนิคง่ายๆ ที่ได้ผล ลดการใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าที่ก่อความร้อน เตาอบเตาแก้สคอมพิวเตอร์เครื่องซักผ้าล้วนปล่อยความร้อน ใช้ช่วงเย็นหรือกลางคืนแทน ปลูกต้นไม้รอบบ้าน ต้นไม้ให้ร้มเงาและช่วยลดอุณหภูมิรอบบ้าน ยิ่งมีต้นไม้มากยิ่งเย็นสบาย ทาสีบ้านสีอ่อนหรือสีขาว สะท้อนความร้อนจากแสงแดดดีกว่าสีเข้ม หลังคาสีขาวหรือทาสีสะท้อนความร้อนช่วยมาก
วิธีคลายร้อนด้วยน้ำ
อาบน้ำเย็นหรือน้ำอุ่น อาบน้ำเย็นทำให้ร่างกายเย็นลงทันที แต่อย่าเย็นจัดเกินไปอาจช็อก น้ำอุ่นเล็กน้อยก็ช่วยได้ อาบบ่อยๆ วันละ 2-3 ครั้งถ้าร้อนมาก ล้างหน้าและแขนขาด้วยน้ำเย็น ถ้าไม่สะดวกอาบน้ำล้างหน้าและแขนขาก็ช่วยได้ โดยเฉพาะข้อมือและคอที่มีเส้นเลือดใหญ่ใกล้ผิวหนัง แช่เท้าในน้ำเย็นหรือน้ำแข็ง เท้าเย็นสบายทำให้รู้สึกเย็นทั้งตัว นั่งแช่เท้าระหว่างทำงานหรือดูทีวีก็ได้
เช็ดตัวด้วยผ้าเย็นชุบน้ำ เช็ดคอแขนขาให้ความรู้สึกเย็นสดชื่น ใส่เจลเย็นหรือสเปรย์เย็น มีผลิตภัณฑ์เจลหรือสเปรย์ที่ทำให้รู้สึกเย็นเมื่อทาบนผิวหนัง ช่วยได้ชั่วคราว ว่ายน้ำถ้ามีสระว่ายน้ำ ว่ายน้ำช่วยคลายร้อนได้ดีที่สุด ทั้งออกกำลังกายและเย็นสบายไปพร้อมกัน เล่นน้ำกับเด็กๆ ใช้สายยางฉีดน้ำเล่นหรือเปิดฝักบัวเล่นน้ำ สนุกและเย็นสบาย
ปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน
หลีกเลี่ยงกิจกรรมหนักในช่วงกลางวัน ช่วง 11.00-15.00 น. แดดแรงที่สุด ถ้าต้องออกกำลังกายหรือทำงานหนักทำตอนเช้าหรือเย็นแทน หาร้มเงาเมื่อต้องอยู่กลางแดด ยืนใต้ต้นไม้หรือชายคาอาคาร อย่ายืนโล่งกลางแจ้ง พักผ่อนให้เพียงพอ ร่างกายที่เหนื่อยล้าทนความร้อนได้แย่กว่าร่างกายที่แข็งแรง นอนหลับให้ครบ 7-8 ชั่วโมง กินอาหารเบาๆ หลีกเลี่ยงอาหารมัน เผ็ด ร้อน ทำให้ร่างกายก่อความร้อนมากขึ้น กินผักผลไม้สดมากๆ เบาและมีน้ำ
งีบเล็กน้อยช่วงบ่าย ถ้ารู้สึกเพลียงีบ 15-30 นาที ช่วยให้สดชื่นและทนร้อนได้ดีขึ้น ใช้ปรอทวัดอุณหภูมิดูว่าบ้านร้อนแค่ไหน ถ้าเกิน 30 องศาต้องหาวิธีลดลง เช็คสัญญาณร่างกายตัวเอง ถ้าปวดหัว วิงเวียน หรือคลื่นไส้ แสดงว่าร้อนเกินไป ต้องหาที่เย็นและพักผ่อนทันที ไปที่ห้างสรรพสินค้าหรือสถานที่ที่มีแอร์ ถ้าบ้านร้อนมากไปพักในห้างหรือห้องสมุดสักพักก็ได้
อาหารและเครื่องดื่มที่ช่วยคลายร้อน
แตงโมมีน้ำสูงถึง 90% กินแล้วให้ความรู้สึกเย็นและชุ่มชื้น มะพร้าวน้ำหอม ดื่มน้ำมะพร้าวสดเย็นๆ อร่อยและเติมเกลือแร่ แตงกวามีน้ำมากและเย็น กินสดหรือหั่นใส่น้ำดื่มก็ได้ มะม่วงฝรั่ง กรอบและมีน้ำ กินสดหรือทำน้ำปั่น ส้มโอและส้มเขียวหวาน ชุ่มฉ่ำและสดชื่น ใบกะเพราและใบโหระพาทำเป็นชาดื่มเย็นๆ ให้ความรู้สึกเย็นสดชื่น นมเย็นหรือโยเกิร์ต ให้สารอาหารและช่วยคลายร้อน ไอศกรีมและขนมหวานเย็นกินได้แต่อย่ามากเกินไปมีน้ำตาลสูง
เทคนิคพิเศษที่ช่วยได้จริง
ใช้หมอนน้ำแข็งหรือเจลแพ็คเย็น แช่ตู้เย็นแล้วนำมาวางบนคอหรือหน้าผาก ให้ความเย็นสบายทันที ใช้ผ้าเย็นพันคอ ผ้าชุบน้ำเย็นบิดแล้วพันคอ คอเย็นทำให้ร่างกายเย็นลง นอนบนเสื่อไม้ไผ่หรือเสื่อกก เย็นและระบายอากาศดีกว่านอนบนฟูก เปลี่ยนปลอกหมอนบ่อยๆ ปลอกหมอนที่หมุนด้านอยู่เรื่อยๆ จะเย็นกว่าด้านที่นอนทับ งดใช้ผ้าห่มหนักเปลี่ยนเป็นผ้าห่มบางๆ หรือผ้าขนหนูบาง หายใจลึกๆ ช้าๆ ช่วยให้รู้สึกสงบและเย็นลง คิดบวกอย่าเครียด ยิ่งเครียดยิ่งรู้สึกร้อนมากขึ้น
สรุป
ร่างกายรู้สึกร้อนเพราะพยายามควบคุมอุณหภูมิที่ 37 องศาเซลเซียส เมื่ออากาศร้อนเกินเหงื่อระเหยได้ช้าทำให้อึดอัด วิธีคลายร้อนที่ได้ผลมีดื่มน้ำมากๆ วันละ 2-3 ลิตร ดื่มบ่อยๆ ดื่มน้ำเย็นน้ำผลไม้น้ำมะพร้าว หลีกเลี่ยงคาเฟอีนและแอลกอฮอล์ เลือกเสื้อผ้าผ้าบางโปร่งสบาย ผ้าฝ้ายหรือลินิน สีอ่อน หลวมๆ สวมหมวกบังแดด ปรับบ้านให้เย็นโดยปิดม่านกลางวัน เปิดหน้าต่างเช้าเย็น ใช้พัดลม วางถังน้ำหน้าพัดลม ลดการใช้เครื่องก่อความร้อน ปลูกต้นไม้ ทาสีอ่อน คลายร้อนด้วยน้ำโดยอาบน้ำเย็นบ่อยๆ ล้างหน้าแขนขา แช่เท้า เช็ดตัวด้วยผ้าเย็น ว่ายน้ำ ปรับพฤติกรรมหลีกเลี่ยงกิจกรรมหนักกลางวัน หาร้มเงา พักผ่อนเพียงพอ กินอาหารเบา งีบบ่าย เช็คสัญญาณร่างกาย อาหารที่ช่วยคือแตงโมมะพร้าวแตงกวามะม่วงส้มใบสมุนไพรนมไอศกรีม เทคนิคพิเศษมีใช้หมอนน้ำแข็ง ผ้าเย็นพันคอ นอนเสื่อไม้ไผ่ เปลี่ยนปลอกหมอนบ่อย ใช้ผ้าห่มบาง หายใจลึก และคิดบวก วิธีเหล่านี้ช่วยให้ทนความร้อนได้ดีขึ้นโดยไม่ต้องพึ่งแอร์ตลอดเวลา ประหยัดค่าไฟและดีต่อสุขภาพ
